TP53 GENIDAGI PRO72ARG (RS1042522) POLIMORFIZMI VA UNING SURUNKALI MIYELOPROLIFERATIV KASALLIKLARDAGI AHAMIYATI

Authors

  • Jakhonov Azizbek Kholmirzaevich Jakhonov Azizbek Kholmirzaevich Author
  • Matkarimova Dilfuza Saburovna Matkarimova Dilfuza Saburovna Author

Keywords:

TP53, Pro72Arg, rs1042522, polimorfizm, miyeloproliferativ neoplaziya, polisitemiya vera, essensial trombotsitemiya, mielofibroz, apoptoz, onkogenetika.

Abstract

TP53 geni hujayra sikli nazorati, DNK shikastlanishini tuzatish va apoptozni boshqarishda asosiy rol o‘ynovchi muhim tumor-supressor gen hisoblanadi. Uning Pro72Arg (rs1042522) polimorfizmi TP53 oqsilining funksional xususiyatlarini o‘zgartirib, hujayraning stress va DNK shikastiga javobini modulyatsiya qilishi mumkin. Arg72 varianti apoptozni kuchliroq faollashtirishi, Pro72 varianti esa DNK reparatsiyasi va hujayra siklini nazorat qilish jarayonlariga nisbatan boshqacha ta’sir ko‘rsatishi bilan izohlanadi.

Surunkali miyeloproliferativ neoplaziyalarda (MPN) asosiy patogenetik mutatsiyalar JAK2, CALR va MPL genlari bilan bog‘liq bo‘lsa-da, TP53 Pro72Arg polimorfizmi kasallikning biologik xulqiga qo‘shimcha genetik fon omili sifatida ta’sir ko‘rsatishi mumkin. U klonal gematopoez barqarorligi, kasallikning kechishi va leykemik transformatsiya xavfiga bilvosita ta’sir etishi ehtimoli bilan o‘rganilmoqda, biroq u mustaqil “driver” mutatsiya hisoblanmaydi.

Ген TP53 является ключевым опухолевым супрессором, регулирующим клеточный цикл, репарацию ДНК и апоптоз. Полиморфизм Pro72Arg (rs1042522) приводит к функциональным изменениям белка p53 и может влиять на клеточный ответ на стресс и повреждение ДНК. Вариант Arg72 ассоциируется с более выраженной индукцией апоптоза, тогда как вариант Pro72 по-разному участвует в процессах репарации и контроля клеточного цикла.

При хронических миелопролиферативных новообразованиях (MPN) основными драйверными мутациями являются JAK2, CALR и MPL, однако TP53 Pro72Arg рассматривается как дополнительный генетический модификатор. Он может влиять на клональную эволюцию, течение заболевания и риск лейкемической трансформации, но не является самостоятельной причиной развития MPN.

The TP53 gene is a key tumor suppressor involved in cell cycle regulation, DNA repair, and apoptosis. The Pro72Arg (rs1042522) polymorphism alters the functional properties of the p53 protein and may influence cellular responses to stress and DNA damage. The Arg72 variant is associated with stronger apoptotic activity, while the Pro72 variant shows differences in DNA repair and cell cycle regulation pathways.

In chronic myeloproliferative neoplasms (MPNs), the main driver mutations are JAK2, CALR, and MPL. However, TP53 Pro72Arg is considered a secondary genetic modifier that may influence disease progression, clonal evolution, and leukemic transformation risk, rather than a primary causative mutation.

Author Biographies

  • Jakhonov Azizbek Kholmirzaevich, Jakhonov Azizbek Kholmirzaevich

    Tashkent State Medical University, ALFRAGANUS UNIVERSITY

  • Matkarimova Dilfuza Saburovna, Matkarimova Dilfuza Saburovna

    Tashkent State Medical University

References

Downloads

Published

2026-05-21