INKLYUZIV TA’LIMDA NEYROPEDAGOGIKA: MIYA FAOLIYATI XUSUSIYATLARINI HISOBGA OLGAN HOLDA O‘QUV JARAYONINI TASHKIL ETISH
Keywords:
inklyuziv ta’lim, neyropedagogika, mind-brain-education, learner variability, UDL, ijro funksiyalari, neyromiflar.Abstract
Maqola inklyuziv ta’lim muhitida neyropedagogik yondashuvni qo‘llashning nazariy asoslari, imkoniyatlari va cheklovlarini ilmiy-tanqidiy nuqtai nazardan tahlil qiladi. Maqsad — miya va o‘rganish haqidagi zamonaviy bilimlarni o‘quvchilarning kognitiv va emotsional farqliligini (learner variability) hisobga olgan holda ta’limni individuallashtirishda oqilona qo‘llash imkoniyatlarini aniqlash. Metodologiya konseptual tahlil, qiyosiy yondashuv va manbalarni tizimli ko‘rib chiqishga tayanadi (2021–2026 yillardagi manbalar ustuvor). Tahlil shuni ko‘rsatdiki, neyropedagogika emotsiya, e’tibor, xotira va ijro funksiyalari bilan o‘rganish bog‘liqligini tushunishda asos beradi va Universal Design for Learning (UDL) tamoyillari bilan integratsiyalashadi. Shu bilan birga, neyromiflar (neuromyths), ortiqcha biologizatsiya hamda “chap miya/o‘ng miya” soddalashtirilishi va Brain Gym kabi daliliy bazasi cheklangan metodlar tanqidiy baholanadi. Asosiy xulosa: neyropedagogika “tayyor retsept” emas, balki dalilga asoslangan pedagogik qarorlar madaniyatini shakllantiruvchi tahliliy ramkadir.