QISHLOQ XOʻJALIGIGA MOʻLJALLANGAN YERLARNI BOSHQA YER TOIFALARIGA OʻTKAZISHDA ZAMONAVIY YONDASHUV
Keywords:
Yer konversiyasi, yer toifasi, GIS, masofadan zondlash, MCDA, ekotizim xizmatlari, EIA/SEA, raqamli kadastr, kompensatsiya, monitoring., Преобразование земель, категория земель, ГИС, дистанционное зондирование, многокритериальный анализ решений, экосистемные услуги, ОВОС/СЭО, цифровой кадастр, компенсация, мониторинг., Land conversion, land category, GIS, remote sensing, MCDA, ecosystem services, EIA/SEA, digital cadastre, compensation, monitoring.Abstract
Qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlarni boshqa yer toifalariga oʻtkazish (yer konversiyasi) hududiy rivojlanish, infratuzilma va investitsiya ehtiyojlari bilan birga oziq-ovqat xavfsizligi, ekologik barqarorlik hamda ijtimoiy manfaatlar oʻrtasida muvozanatni talab etadi. Mazkur maqolada yer konversiyasini boshqarishda zamonaviy yondashuvlar — GIS va masofadan zondlash, ko‘p mezonli baholash (MCDA), ekotizim xizmatlarini baholash, raqamli kadastr, strategik ekologik baholash (SEA) va EIA, manfaatdor tomonlar ishtirokini tashkil etish, kompensatsiya va monitoring mexanizmlari ilmiy tahlil qilinadi. Shuningdek, amaliy qaror qabul qilish uchun mezonlar, indikatorlar va bosqichlar yoritib beriladi.
Преобразование сельскохозяйственных земель в другие категории (трансформация земель) требует баланса между региональным развитием, потребностями в инфраструктуре и инвестициях, а также продовольственной безопасностью, экологической устойчивостью и социальными выгодами. В данной статье представлен научный анализ современных подходов к управлению трансформацией земель – ГИС и дистанционное зондирование, многокритериальная оценка (МКДА), оценка экосистемных услуг, цифровой кадастр, стратегическая экологическая оценка (СЭО) и ОВОС, взаимодействие с заинтересованными сторонами, механизмы компенсации и мониторинга. Также освещены критерии, показатели и этапы для принятия практических решений.
The conversion of agricultural land to other land categories (land conversion) requires a balance between regional development, infrastructure and investment needs, as well as food security, environmental sustainability and social benefits. This article provides a scientific analysis of modern approaches to land conversion management - GIS and remote sensing, multi-criteria assessment (MCDA), ecosystem services assessment, digital cadastre, strategic environmental assessment (SEA) and EIA, stakeholder engagement, compensation and monitoring mechanisms. It also highlights criteria, indicators and stages for practical decision-making.