MAXMUD KOSHG'ARIYNING "DEVONI LUG'ATIT TURK ASARIDA QO'LANGAN MAQOLLARNING LINGVISTIK TAHLILI"
Keywords:
Mahmud Koshg‘ariy, Devoni lug‘otit turk, maqollar, lingvistik tahlil, turkiy til, etnolingvistika, semantika., Махмуд Кашгари, Дивану лугат ат-турк, пословицы, лингвистический анализ, тюркский язык, этнолингвистика, семантика., Mahmud al-Kashgari, Divanu Lughat at-Turk, proverbs, linguistic analysis, Turkic language, ethnolinguistics, semantics.Abstract
Ushbu maqolada Mahmud Koshg‘ariyning “Devoni lug‘otit turk” asarida uchraydigan maqollar lingvistik, semantik, struktural, etnolingvistik va pragmatik jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda maqollarning lug‘atdagi vazifasi, ularning qadimgi turkiy til grammatikasidagi o‘rni hamda XI asr turkiy xalqlarining madaniy va ma’naviy hayotini aks ettiruvchi vosita sifatidagi ahamiyati yoritilgan. Maqolada Koshg‘ariy keltirgan maqollarning leksik xususiyatlari, ularning metaforik, arxaik qatlamlari va xalq donishmandligini aks ettiruvchi mantiqiy tuzilmalari keng ko‘rib chiqiladi.
В статье проводится лингвистический, семантический, структурный, этнолингвистический и прагматический анализ пословиц, представленных в труде Махмуда Кашгари «Дивану лугат ат-турк». Рассматривается функциональная роль пословиц в составе словаря, их значение в изучении грамматики древнетюркского языка и отражение культурной, духовной и общественной жизни тюркских народов XI века. Особое внимание уделено лексическим особенностям пословиц, их метафорическому содержанию, архаизмам и отражению народной мудрости.
This article presents a linguistic, semantic, structural, ethnolinguistic, and pragmatic analysis of the proverbs included in Mahmud al-Kashgari’s monumental work Divanü Lügati’t-Türk. The research examines the functional role of proverbs in the dictionary, their significance in understanding Old Turkic grammar, and their reflection of the cultural and spiritual worldview of the Turkic peoples of the 11th century. Special attention is given to the lexical features, metaphoric expressions, archaic elements, and the logical structures that embody traditional Turkic folk wisdom.