СULTURAL UNTRANSLATABILITY AND THE ART OF LITERARY TRANSLATION
Keywords:
literary translation, cultural untranslatability, fidelity, translator's voice, cultural mediation, domestication, foreignization, intercultural communication, co-authorship, translation studies., badiiy tarjima, madaniy tarjima qilib bo‘lmaslik, sodiqlik, tarjimon ovozi, madaniy vositachilik, moslashtirish, chetlashtirish, madaniyatlararo kommunikatsiya, hammualliflik, tarjimashunoslik.Abstract
This article examines the phenomenon of cultural untranslatability in literary translation and its influence on the preservation of meaning, style, and cultural identity. The study explores the challenges translators face when dealing with culture-specific concepts, values, and linguistic expressions that have no direct equivalents in the target language. Particular attention is paid to the relationship between fidelity and creativity, the translator’s voice, and the role of the translator as a cultural mediator and co-author. The article also discusses the strategies of domestication and foreignization as approaches to conveying culturally marked elements in literary texts. It is argued that successful literary translation requires not only linguistic competence but also deep cultural awareness and creative decision-making. Literary translation is therefore presented as a complex process of intercultural communication that enables dialogue between different literary traditions and cultures.
Mazkur maqolada badiiy tarjimada madaniy tarjima qilib bo‘lmaslik (cultural untranslatability) hodisasi hamda uning ma’no, uslub va madaniy identifikatsiyani saqlashdagi o‘rni tahlil qilinadi. Tadqiqotda tarjimonlar duch keladigan, maqsad tilida to‘g‘ridan-to‘g‘ri muqobili mavjud bo‘lmagan madaniy tushunchalar, qadriyatlar va til birliklarini tarjima qilish bilan bog‘liq muammolar ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, sodiqlik va ijodkorlik o‘rtasidagi munosabat, tarjimon ovozi hamda tarjimonning madaniy vositachi va hammuallif sifatidagi roli yoritiladi. Maqolada madaniy jihatdan belgilangan birliklarni uzatishda moslashtirish (domestication) va chetlashtirish (foreignization) strategiyalarining ahamiyati tahlil qilinadi. Badiiy tarjimaning muvaffaqiyati nafaqat til bilimiga, balki chuqur madaniy tafakkur va ijodiy qarorlar qabul qilish qobiliyatiga ham bog‘liq ekanligi asoslanadi. Shu tariqa, badiiy tarjima turli adabiy an’analar va madaniyatlar o‘rtasidagi muloqotni ta’minlovchi murakkab madaniyatlararo kommunikatsiya jarayoni sifatida talqin etiladi.