O‘ZBEK KOMMUNIKATIV TAJRIBASIDA PRAGMATIK BIRLIKLARNING IJTIMOIY ROL, HISSIY FON VA MADANIY ME’YORLAR BILAN BOG‘LIQLIGI
Keywords:
pragmatik birlik, kommunikativ tajriba, ijtimoiy rol, hissiy fon, madaniy me’yor, o‘zbek tili, nutqiy odob, murojaat birliklari, xushmuomalalik, kontekst, pragmalingvistika, lingvokulturologiya.Abstract
Ushbu maqolada o‘zbek kommunikativ tajribasida pragmatik birliklarning ijtimoiy rol, hissiy fon va madaniy me’yorlar bilan bog‘liqligi tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi o‘zbek nutqida murojaat birliklari, xushmuomalalik formulalari, modal birliklar, baholovchi vositalar, duo-olqishlar, yumshatish ifodalari va bilvosita nutqiy birliklarning shaxslararo munosabat, emotsional muhit va milliy muloqot me’yorlarini shakllantirishdagi o‘rnini aniqlashdan iborat. Maqolada pragmatik birliklar nafaqat lisoniy vosita, balki so‘zlovchi va adresatning ijtimoiy mavqeyi, hissiy munosabati, madaniy tajribasi hamda kommunikativ vaziyatga moslashuvini ifodalovchi ko‘p qatlamli birliklar sifatida talqin qilinadi. Tadqiqotda tavsifiy, pragmalingvistik, kontekstual, diskursiv, semantik-pragmatik va lingvokulturologik tahlil metodlaridan foydalanildi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, “aka”, “opa”, “ustoz”, “bolam”, “iltimos”, “marhamat”, “rahmat”, “baraka toping”, “mayli”, “xo‘p”, “yaxshi bo‘lardi”, “o‘zingiz bilasiz” kabi birliklar o‘zbek kommunikativ tajribasida ijtimoiy rolni belgilash, hissiy fon yaratish, hurmat va ehtiyotkorlikni ifodalash hamda madaniy me’yorlarni saqlashga xizmat qiladi.
References
